Yenidoğan sarılığı, kandaki bilirubin maddesinin yükselmesine bağlı olarak bebeğin cildinin ve göz aklarının sararmasıdır. Özellikle doğumdan sonraki ilk birkaç gün içinde sık görülür. Yenidoğan bebeklerin karaciğeri henüz tam olarak gelişmediği için bilirubini vücuttan yeterince hızlı uzaklaştıramaması sarılığın ortaya çıkmasına neden olabilir.
Sarılığı olan bazı bebeklerde uyku hali ve emmeme veya emmekte isteksizlik görülebilir. Bebeğin yeterince beslenmemesi ise bilirubin seviyesinin daha fazla yükselmesine neden olabilir.
Bu nedenle her sarılık aynı şekilde değerlendirilmez. Prematüre doğan, yeterince beslenemeyen veya bazı kan hastalıkları açısından risk taşıyan bebeklerde daha yakından takip gerekebilir.
Bebeğin memeyi iyi kavrayamaması, kısa süre emmesi, sürekli uyuması veya yeterince süt alamaması durumunda emzirme konusunda destek alınmalıdır. Sarılık nedeniyle bebeğe kendi kendine su veya başka sıvılar verilmemelidir. Beslenme desteğine ihtiyaç olup olmadığına doktor karar vermelidir.
Özellikle bebeğin çok tiz bir şekilde ağlaması, vücudunun geriye doğru kasılması veya belirgin şekilde gevşemesi gibi olağan dışı belirtiler ciddi bilirubin yüksekliğinin işareti olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Bu nedenle yalnızca kan sonucundaki bilirubin değerine bakarak sarılığın önemli olup olmadığına karar verilmemelidir. Gerekli görüldüğünde bilirubin ölçümü tekrarlanarak bebeğin durumu takip edilir.
Fototerapide bebeğin cildine özel bir ışık uygulanarak bilirubinin vücuttan daha kolay atılabilen bir forma dönüşmesi sağlanır. Tedavinin gerekip gerekmediğine ve ne kadar süre uygulanacağına bebeğin bilirubin seviyesi ve genel durumu değerlendirilerek doktor tarafından karar verilir.
Yenidoğan sarılığında bebeği doğrudan güneş ışığına çıkarmak, doktor tarafından önerilen fototerapinin yerine geçmez. Sarılık şüphesi olan bebeğin doktor kontrolünden geçirilmesi ve bilirubin seviyesinin uygun şekilde takip edilmesi gerekir.
Yenidoğan sarılığı çoğu bebekte geçici olarak görülür ve uygun takip ile düzelir. Ancak bilirubin seviyesinin çok yükselmesi ciddi sorunlara yol açabileceğinden, sarılığı olan bebeğin beslenmesi ve doktor kontrolleri ihmal edilmemelidir.
Yenidoğan Sarılığı Nasıl Anlaşılır?
Yenidoğan sarılığında ciltte ve göz aklarında sararma görülür. Sarılık genellikle önce yüzde başlar, daha sonra gövdeye, kollara ve bacaklara doğru yayılabilir. Ancak sarılığın yalnızca cildin rengine bakılarak değerlendirilmesi yeterli değildir. Gerektiğinde bilirubin düzeyinin ölçülmesi gerekir.Sarılığı olan bazı bebeklerde uyku hali ve emmeme veya emmekte isteksizlik görülebilir. Bebeğin yeterince beslenmemesi ise bilirubin seviyesinin daha fazla yükselmesine neden olabilir.
Yenidoğan Sarılığı Neden Olur?
Yenidoğan döneminde sarılığın en sık nedenlerinden biri, bebeğin karaciğerinin bilirubini yeterince hızlı işleyememesidir. Bunun yanında bebeğin yeterince beslenememesi, doğum sırasında oluşan morarma ve kan grubu uyuşmazlığı gibi bazı durumlar da bilirubin seviyesinin yükselmesine yol açabilir.Bu nedenle her sarılık aynı şekilde değerlendirilmez. Prematüre doğan, yeterince beslenemeyen veya bazı kan hastalıkları açısından risk taşıyan bebeklerde daha yakından takip gerekebilir.
Yenidoğan Sarılığı Olan Bebek Nasıl Beslenmeli?
Sarılığın düzelmesinde bebeğin yeterli beslenmesi oldukça önemlidir. Anne sütü alan yenidoğanların genellikle 24 saat içinde en az 8-12 kez emzirilmesi önerilir. Sık beslenme, bebeğin daha fazla dışkı yapmasına ve bilirubinin dışkı yoluyla vücuttan atılmasına yardımcı olur.Bebeğin memeyi iyi kavrayamaması, kısa süre emmesi, sürekli uyuması veya yeterince süt alamaması durumunda emzirme konusunda destek alınmalıdır. Sarılık nedeniyle bebeğe kendi kendine su veya başka sıvılar verilmemelidir. Beslenme desteğine ihtiyaç olup olmadığına doktor karar vermelidir.
Yenidoğan Sarılığı Ne Zaman Tehlikelidir?
Yenidoğan sarılığı çoğu zaman geçici bir durum olsa da bazı bebeklerde bilirubin seviyesi çok fazla yükselebilir. Bebeğin doğumdan sonraki ilk 24 saatinde sararması, sarılığın hızla artması, bebeğin çok zor uyandırılması, emmeyi belirgin şekilde reddetmesi veya normalden çok daha halsiz görünmesi durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.Özellikle bebeğin çok tiz bir şekilde ağlaması, vücudunun geriye doğru kasılması veya belirgin şekilde gevşemesi gibi olağan dışı belirtiler ciddi bilirubin yüksekliğinin işareti olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Yenidoğan Sarılığı İçin Bilirubin Değeri Kaç Olmalı?
Bilirubin için tüm yenidoğanlara uygulanabilecek tek bir “normal değer” yoktur. Doktorlar bilirubin seviyesini değerlendirirken bebeğin kaç saatlik olduğu, kaç haftalık doğduğu ve başka risk faktörlerinin bulunup bulunmadığı gibi birçok faktörü göz önünde bulundurur.Bu nedenle yalnızca kan sonucundaki bilirubin değerine bakarak sarılığın önemli olup olmadığına karar verilmemelidir. Gerekli görüldüğünde bilirubin ölçümü tekrarlanarak bebeğin durumu takip edilir.
Yenidoğan Sarılığı Nasıl Geçer?
Hafif yenidoğan sarılığında çoğu zaman bebeğin yeterli beslenmesi ve düzenli takip edilmesi yeterli olabilir. Ancak bilirubin seviyesi tedavi gerektirecek kadar yükselirse fototerapi (ışık tedavisi) uygulanabilir.Fototerapide bebeğin cildine özel bir ışık uygulanarak bilirubinin vücuttan daha kolay atılabilen bir forma dönüşmesi sağlanır. Tedavinin gerekip gerekmediğine ve ne kadar süre uygulanacağına bebeğin bilirubin seviyesi ve genel durumu değerlendirilerek doktor tarafından karar verilir.
Yenidoğan sarılığında bebeği doğrudan güneş ışığına çıkarmak, doktor tarafından önerilen fototerapinin yerine geçmez. Sarılık şüphesi olan bebeğin doktor kontrolünden geçirilmesi ve bilirubin seviyesinin uygun şekilde takip edilmesi gerekir.
Yenidoğan sarılığı çoğu bebekte geçici olarak görülür ve uygun takip ile düzelir. Ancak bilirubin seviyesinin çok yükselmesi ciddi sorunlara yol açabileceğinden, sarılığı olan bebeğin beslenmesi ve doktor kontrolleri ihmal edilmemelidir.
Son düzenleme:
