Okula başlamak, çocuğun günlük yaşamında önemli bir değişikliktir. Özellikle ilk kez okula başlayan çocuk için yeni bir ortam, öğretmen, sınıf arkadaşları, dersler ve farklı kurallar söz konusu olur. Bu nedenle okulun ilk döneminde çocuğun yeni düzene alışması biraz zaman alabilir.
Buradaki amaç çocuğun bütün sorumluluklarını ebeveynin üstlenmesi değil, zaman içerisinde okul düzenini kendisinin takip edebilmesini sağlamaktır.
Okul açılmadan önce çocuğun günlük düzenini yavaş yavaş okul saatlerine yaklaştırmak uyum sürecini kolaylaştırabilir.
Örneğin;
Böylece okul başladığında çocuk tamamen farklı bir programa geçmek zorunda kalmaz.
Çocuğun okul çantasını tamamen ebeveynin hazırlaması kısa vadede işleri kolaylaştırabilir ancak uzun vadede çocuğun kendi sorumluluklarını takip etmesini zorlaştırabilir.
Başlangıçta birlikte kontrol edilebilir:
Amaç sonunda çocuğun:
ders programını kontrol etmesi → gerekli eşyaları hazırlaması → çantasını düzenlemesi
alışkanlığını kazanmasıdır.
Okuldan geldikten sonra çocuğun doğrudan saatlerce ders çalışmasını beklemek yerine, okul sonrası günlük bir sıra oluşturmak daha uygun olabilir.
Örneğin:
Okul → eve dönüş → dinlenme/yemek → ödev → serbest zaman
şeklinde bir düzen uygulanabilir.
Çocuğun yaşına ve okul programına göre bu sıra değiştirilebilir.
Önemli olan ödevin her gün son dakikaya bırakılmamasıdır.
Okula başlayan çocuk her zaman yaşadığı bütün sorunları kendiliğinden anlatmayabilir.
“Okul nasıldı?” gibi çok genel bir soru yerine;
Çocuk konuşmak istemiyorsa zorlamak yerine uygun bir zamanda tekrar fırsat verilebilir.
Çocuk okulda;
Evde de benzer şekilde düzenli rutinlerin bulunması çocuğun farklı ortamlardaki kuralları anlamasını kolaylaştırabilir.
Ancak ev ortamının okul gibi katı bir düzene dönüştürülmesi gerekmez.
Okula yeni başlayan çocuk için yalnızca notlara ve sonuçlara odaklanmak yerine öğrenme sürecine önem vermek daha faydalıdır.
Örneğin:
Çocuğun zorlandığı konuları söyleyebilmesi, sorunları erken fark etmek açısından önemlidir.
Çocuk bir ödevde veya derste zorlandığında hemen bütün işi ebeveynin yapması yerine önce sorunun nerede olduğunu anlamaya çalışmak daha faydalıdır.
Örneğin:
Çocuk kendi çözümünü üretmeye çalışırken gerektiği kadar destek verilebilir.
Okul döneminde ekran kullanımı için belirli kurallar oluşturmak günlük düzeni kolaylaştırabilir.
Örneğin ekranın;
Ekranı tamamen yasaklamak yerine okul, ödev, oyun, aile zamanı ve dinlenme arasında dengeli bir düzen oluşturmak daha sürdürülebilir olabilir.
Çocuğun okul düzenine uyumu konusunda öğretmenin gözlemleri oldukça değerlidir.
Ebeveyn evde farklı, öğretmen okulda farklı bir davranış gözlemleyebilir.
Bu nedenle;
Amaç çocuğu sürekli kontrol etmek değil, ev ve okul arasındaki iletişimi sağlıklı tutmaktır.
Bunun yerine çocuğun kendi gelişimine bakmak daha faydalıdır.
Örneğin:
Bazı çocuklar yeni okul düzenine hızlı şekilde alışırken bazıları daha uzun süre desteğe ihtiyaç duyabilir.
Önemli olan çocuğun zaman içerisinde;
Çocuk uzun süre okula gitmek istemiyor, okulla ilgili yoğun korku veya kaygı yaşıyor, sürekli olarak okula gitmekten kaçınıyor veya okul yaşamı belirgin şekilde etkileniyorsa yalnızca “alışır” diye beklemek yerine öğretmeni ve okul yönetimiyle görüşmek faydalı olabilir.
Gerektiğinde uygun bir uzmandan destek alınabilir.
Okula uyum, yalnızca çocuğun ders çalışmayı öğrenmesi değildir. Günlük düzenini takip etmek, okul sorumluluklarını üstlenmek, öğretmen ve arkadaşlarıyla iletişim kurmak ve zaman içerisinde kendi işlerini planlayabilmek de okul yaşamına uyumun önemli parçalarıdır.
Buradaki amaç çocuğun bütün sorumluluklarını ebeveynin üstlenmesi değil, zaman içerisinde okul düzenini kendisinin takip edebilmesini sağlamaktır.
Okul başlamadan önce günlük düzen oluşturun
Okul açılmadan önce çocuğun günlük düzenini yavaş yavaş okul saatlerine yaklaştırmak uyum sürecini kolaylaştırabilir.Örneğin;
- Sabah belirli bir saatte kalkmak,
- Kahvaltı ve hazırlanma için yeterli zaman ayırmak,
- Akşam belirli bir saatte dinlenmeye geçmek,
- Okul çantasını önceden hazırlamak
Böylece okul başladığında çocuk tamamen farklı bir programa geçmek zorunda kalmaz.
Çanta ve okul eşyalarının sorumluluğu
Çocuğun okul çantasını tamamen ebeveynin hazırlaması kısa vadede işleri kolaylaştırabilir ancak uzun vadede çocuğun kendi sorumluluklarını takip etmesini zorlaştırabilir.Başlangıçta birlikte kontrol edilebilir:
Çocuk büyüdükçe bu kontrol giderek çocuğa bırakılabilir.
Amaç sonunda çocuğun:
ders programını kontrol etmesi → gerekli eşyaları hazırlaması → çantasını düzenlemesi
alışkanlığını kazanmasıdır.
Ödev düzeni nasıl oluşturulmalı?
Okuldan geldikten sonra çocuğun doğrudan saatlerce ders çalışmasını beklemek yerine, okul sonrası günlük bir sıra oluşturmak daha uygun olabilir.Örneğin:
Okul → eve dönüş → dinlenme/yemek → ödev → serbest zaman
şeklinde bir düzen uygulanabilir.
Çocuğun yaşına ve okul programına göre bu sıra değiştirilebilir.
Önemli olan ödevin her gün son dakikaya bırakılmamasıdır.
Çocuğun okul deneyimini dinleyin
Okula başlayan çocuk her zaman yaşadığı bütün sorunları kendiliğinden anlatmayabilir.“Okul nasıldı?” gibi çok genel bir soru yerine;
gibi daha somut sorular sorulabilir.
Çocuk konuşmak istemiyorsa zorlamak yerine uygun bir zamanda tekrar fırsat verilebilir.
Okul kurallarını evde de desteklemek
Çocuk okulda;- Sırasını beklemeyi,
- Öğretmeni dinlemeyi,
- Eşyalarını düzenli tutmayı,
- Arkadaşlarıyla belirli kurallar içerisinde iletişim kurmayı
Evde de benzer şekilde düzenli rutinlerin bulunması çocuğun farklı ortamlardaki kuralları anlamasını kolaylaştırabilir.
Ancak ev ortamının okul gibi katı bir düzene dönüştürülmesi gerekmez.
Başarı konusunda baskı oluşturmayın
Okula yeni başlayan çocuk için yalnızca notlara ve sonuçlara odaklanmak yerine öğrenme sürecine önem vermek daha faydalıdır.Örneğin:
sorusunun yanında:
veya
gibi sorular da sorulabilir.
Çocuğun zorlandığı konuları söyleyebilmesi, sorunları erken fark etmek açısından önemlidir.
Zorlandığı konuyu birlikte değerlendirin
Çocuk bir ödevde veya derste zorlandığında hemen bütün işi ebeveynin yapması yerine önce sorunun nerede olduğunu anlamaya çalışmak daha faydalıdır.Örneğin:
şeklinde yönlendirme yapılabilir.
Çocuk kendi çözümünü üretmeye çalışırken gerektiği kadar destek verilebilir.
Okul ve ekran arasında denge kurun
Okul döneminde ekran kullanımı için belirli kurallar oluşturmak günlük düzeni kolaylaştırabilir.Örneğin ekranın;
- Ödev sırasında kullanılmaması,
- Uyku öncesine bırakılmaması,
- Günlük programın tamamını kaplamaması
Ekranı tamamen yasaklamak yerine okul, ödev, oyun, aile zamanı ve dinlenme arasında dengeli bir düzen oluşturmak daha sürdürülebilir olabilir.
Öğretmenle iletişim kurmak
Çocuğun okul düzenine uyumu konusunda öğretmenin gözlemleri oldukça değerlidir.Ebeveyn evde farklı, öğretmen okulda farklı bir davranış gözlemleyebilir.
Bu nedenle;
- Derse katılım,
- Arkadaşlarıyla iletişim,
- Kurallara uyum,
- Ödev sorumluluğu,
- Okula karşı genel tutum
Amaç çocuğu sürekli kontrol etmek değil, ev ve okul arasındaki iletişimi sağlıklı tutmaktır.
Çocuğu başka öğrencilerle kıyaslamayın
gibi karşılaştırmalar çocuğun motivasyonunu azaltabilir.
Bunun yerine çocuğun kendi gelişimine bakmak daha faydalıdır.
Örneğin:
şeklinde kendi ilerlemesine dikkat çekilebilir.
Okula uyumun zaman alabileceğini unutmayın
Bazı çocuklar yeni okul düzenine hızlı şekilde alışırken bazıları daha uzun süre desteğe ihtiyaç duyabilir.Önemli olan çocuğun zaman içerisinde;
- Okul rutinini tanıması,
- Sorumluluklarını takip etmeyi öğrenmesi,
- Öğretmen ve arkadaşlarıyla iletişim kurması,
- Günlük düzenini bağımsız şekilde sürdürebilmesidir.
Okula uyum konusunda ciddi sorunlar varsa
Çocuk uzun süre okula gitmek istemiyor, okulla ilgili yoğun korku veya kaygı yaşıyor, sürekli olarak okula gitmekten kaçınıyor veya okul yaşamı belirgin şekilde etkileniyorsa yalnızca “alışır” diye beklemek yerine öğretmeni ve okul yönetimiyle görüşmek faydalı olabilir.Gerektiğinde uygun bir uzmandan destek alınabilir.
Siz de deneyiminizi paylaşabilirsiniz.
- Çocuğunuz okula ilk başladığında en çok hangi konuda zorlandı?
- Sabah hazırlanma ve okula gitme rutinini nasıl oluşturdunuz?
- Çocuğunuzun çantasını kendisinin hazırlamasını nasıl öğrettiniz?
- Ödev düzenini oluştururken hangi yöntem işinize yaradı?
- Okula yeni başlayan çocukların ailelerine hangi tavsiyelerde bulunursunuz?
Okula uyum, yalnızca çocuğun ders çalışmayı öğrenmesi değildir. Günlük düzenini takip etmek, okul sorumluluklarını üstlenmek, öğretmen ve arkadaşlarıyla iletişim kurmak ve zaman içerisinde kendi işlerini planlayabilmek de okul yaşamına uyumun önemli parçalarıdır.