Okul çağındaki çocuğun ders çalışmayı yalnızca ailesinin sürekli hatırlatmasıyla değil, zaman içerisinde kendi sorumluluğu olarak görmeye başlaması önemli bir eğitim becerisidir. Bunun oluşması için çocuğun bütün çalışma düzenini ebeveynin yönetmesi yerine, uygun bir ortam ve sürdürülebilir bir rutin oluşturulması daha faydalı olabilir.
Ders çalışma alışkanlığı bir anda kazanılmaz. Özellikle küçük yaşlarda ebeveyn rehberliği gerekirken çocuk büyüdükçe planlama ve takip sorumluluğu kademeli olarak çocuğa bırakılabilir.
Her gün tamamen farklı saatlerde ders çalışmak yerine mümkün olduğunca öngörülebilir bir düzen oluşturmak çocuğun alışkanlık geliştirmesine yardımcı olabilir.
Örneğin:
Okuldan dönüş → dinlenme → yemek → ders/ödev → serbest zaman
gibi çocuğun günlük yaşamına uygun bir sıra belirlenebilir.
Burada amaç çocuğu bütün akşam ders başında tutmak değil, ders çalışmanın günlük hayatın düzenli bir parçası olmasını sağlamaktır.
Çocuğun ders çalışacağı alanın mümkün olduğunca düzenli ve dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak olması faydalıdır.
Çalışma alanında;
Her çocuğun mutlaka ayrı bir çalışma odasına ihtiyacı yoktur. Evde uygun ve düzenli bir alan oluşturmak yeterli olabilir.
Ebeveynin çocuğa yardım etmesi ile ödevi çocuğun yerine yapması arasında önemli bir fark vardır.
Çocuk bir soruyu anlamadığında:
Bütün cevabı doğrudan vermek ise çocuğun problem çözme becerisinin gelişmesini engelleyebilir.
Amaç çocuğun yardım aldığında bile işi kendisinin yapmayı öğrenmesi olmalıdır.
Çocuğun uzun süre boyunca kesintisiz çalışmasını beklemek her yaş için uygun olmayabilir.
Özellikle küçük çocuklarda daha kısa çalışma dönemleri ve aralar kullanılabilir.
Örneğin belirli bir görevi tamamladıktan sonra kısa bir mola vermek çocuğun yeniden çalışmaya dönmesini kolaylaştırabilir.
Çalışma süresini belirlerken çocuğun yaşı, okul programı ve bireysel ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.
Birden fazla ödev olduğunda çocuk nereden başlayacağını bilemeyebilir.
Bu durumda:
Çocuğa küçük seçimler vermek, çalışma planına katılmasını sağlayabilir.
Daha büyük çocuklarda bu planlama sorumluluğu giderek tamamen çocuğa bırakılabilir.
Ders çalışırken telefon, tablet, televizyon veya bilgisayarın amacı dışında kullanılması dikkat dağınıklığı yaratabilir.
Bu nedenle evde önceden belirlenmiş kurallar bulunabilir.
Örneğin:
Çocuğun ders çalışma alışkanlığını desteklerken yalnızca aldığı nota bakmak yerine gösterdiği çabayı ve çalışma yöntemini de fark etmek önemlidir.
Örneğin:
Çocuğun yaptığı çalışmanın fark edilmesi, başarının yalnızca sonuçtan ibaret olmadığını anlamasına yardımcı olabilir.
“Yaramazlık yaptın, şimdi iki saat ders çalışacaksın.”
gibi ifadeler ders çalışmayı cezayla ilişkilendirebilir.
Ders çalışma, mümkün olduğunca günlük sorumluluk olarak ele alınmalıdır.
Benzer şekilde ders çalışmayı sürekli bir ödül karşılığında yaptırmak da uzun vadede çocuğun kendi motivasyonunu geliştirmesini zorlaştırabilir.
Öncelikle neden çalışmak istemediğini anlamaya çalışmak faydalı olabilir.
Çocuk;
Örneğin:
Küçük yaşlarda ebeveyn:
Böylece hedef, ebeveynin sürekli “Dersini yaptın mı?” demek zorunda kalmadığı bir düzene ulaşmaktır.
Çocuk düzenli şekilde çalışmasına rağmen belirli derslerde sürekli zorlanıyor, ödevleri tamamlamakta ciddi güçlük çekiyor veya okul hayatında belirgin sorunlar yaşıyorsa yalnızca daha uzun süre ders çalıştırmak çözüm olmayabilir.
Bu durumda öncelikle öğretmeniyle görüşmek ve çocuğun hangi konuda zorlandığını anlamak faydalı olabilir.
Gerekirse uygun eğitim desteği alınabilir.
Amaç çocuğu saatlerce ders başında tutmak değil, zaman içerisinde kendi çalışma düzenini kurabilen ve sorumluluğunu takip edebilen bir öğrenci hâline gelmesine yardımcı olmaktır.
Ders çalışma alışkanlığı bir anda kazanılmaz. Özellikle küçük yaşlarda ebeveyn rehberliği gerekirken çocuk büyüdükçe planlama ve takip sorumluluğu kademeli olarak çocuğa bırakılabilir.
Belirli bir çalışma rutini oluşturun
Her gün tamamen farklı saatlerde ders çalışmak yerine mümkün olduğunca öngörülebilir bir düzen oluşturmak çocuğun alışkanlık geliştirmesine yardımcı olabilir.Örneğin:
Okuldan dönüş → dinlenme → yemek → ders/ödev → serbest zaman
gibi çocuğun günlük yaşamına uygun bir sıra belirlenebilir.
Burada amaç çocuğu bütün akşam ders başında tutmak değil, ders çalışmanın günlük hayatın düzenli bir parçası olmasını sağlamaktır.
Çalışma ortamı nasıl olmalı?
Çocuğun ders çalışacağı alanın mümkün olduğunca düzenli ve dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak olması faydalıdır.Çalışma alanında;
- Gerekli kitap ve araçların bulunması,
- Uygun bir masa ve sandalye kullanılması,
- Gereksiz oyuncakların ortadan kaldırılması,
- Televizyon gibi dikkat dağıtıcıların kapalı olması
Her çocuğun mutlaka ayrı bir çalışma odasına ihtiyacı yoktur. Evde uygun ve düzenli bir alan oluşturmak yeterli olabilir.
Ödevleri çocuğun yerine yapmayın
Ebeveynin çocuğa yardım etmesi ile ödevi çocuğun yerine yapması arasında önemli bir fark vardır.Çocuk bir soruyu anlamadığında:
şeklinde yönlendirmek faydalı olabilir.
Bütün cevabı doğrudan vermek ise çocuğun problem çözme becerisinin gelişmesini engelleyebilir.
Amaç çocuğun yardım aldığında bile işi kendisinin yapmayı öğrenmesi olmalıdır.
Çalışma süresini çocuğun yaşına göre ayarlayın
Çocuğun uzun süre boyunca kesintisiz çalışmasını beklemek her yaş için uygun olmayabilir.Özellikle küçük çocuklarda daha kısa çalışma dönemleri ve aralar kullanılabilir.
Örneğin belirli bir görevi tamamladıktan sonra kısa bir mola vermek çocuğun yeniden çalışmaya dönmesini kolaylaştırabilir.
Çalışma süresini belirlerken çocuğun yaşı, okul programı ve bireysel ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.
Önce hangi ödevin yapılacağına birlikte karar verilebilir
Birden fazla ödev olduğunda çocuk nereden başlayacağını bilemeyebilir.Bu durumda:
veya
gibi ifadeler kullanılabilir.
Çocuğa küçük seçimler vermek, çalışma planına katılmasını sağlayabilir.
Daha büyük çocuklarda bu planlama sorumluluğu giderek tamamen çocuğa bırakılabilir.
Telefon ve ekran konusunda net kurallar belirleyin
Ders çalışırken telefon, tablet, televizyon veya bilgisayarın amacı dışında kullanılması dikkat dağınıklığı yaratabilir.Bu nedenle evde önceden belirlenmiş kurallar bulunabilir.
Örneğin:
Ancak bu kuralların çocuğun yaşına uygun olması ve aile içerisinde tutarlı şekilde uygulanması önemlidir.
Sadece notlara odaklanmayın
Çocuğun ders çalışma alışkanlığını desteklerken yalnızca aldığı nota bakmak yerine gösterdiği çabayı ve çalışma yöntemini de fark etmek önemlidir.Örneğin:
şeklindeki bir geri bildirim, yalnızca:
sorusundan daha öğretici olabilir.
Çocuğun yaptığı çalışmanın fark edilmesi, başarının yalnızca sonuçtan ibaret olmadığını anlamasına yardımcı olabilir.
Ders çalışmayı sürekli ceza hâline getirmeyin
“Yaramazlık yaptın, şimdi iki saat ders çalışacaksın.”gibi ifadeler ders çalışmayı cezayla ilişkilendirebilir.
Ders çalışma, mümkün olduğunca günlük sorumluluk olarak ele alınmalıdır.
Benzer şekilde ders çalışmayı sürekli bir ödül karşılığında yaptırmak da uzun vadede çocuğun kendi motivasyonunu geliştirmesini zorlaştırabilir.
Çocuk çalışmak istemediğinde ne yapılmalı?
Öncelikle neden çalışmak istemediğini anlamaya çalışmak faydalı olabilir.Çocuk;
- Konuyu anlamıyor olabilir,
- Ödev çok uzun olabilir,
- Nereden başlayacağını bilmiyor olabilir,
- Yorulmuş olabilir,
- Çalışma ortamında dikkatini dağıtan şeyler olabilir.
Örneğin:
şeklinde sorulabilir.
Çocuğun yaşına göre sorumluluğu artırın
Küçük yaşlarda ebeveyn:- Çalışma zamanını hatırlatabilir,
- Gerekli malzemeleri hazırlamasına yardımcı olabilir,
- Ödevin nasıl planlanacağını gösterebilir.
- Ödev listesini takip etme,
- Çalışma zamanını belirleme,
- Çantasını hazırlama,
- Eksiklerini fark etme
Böylece hedef, ebeveynin sürekli “Dersini yaptın mı?” demek zorunda kalmadığı bir düzene ulaşmaktır.
Sürekli ders çalışma güçlüğü varsa
Çocuk düzenli şekilde çalışmasına rağmen belirli derslerde sürekli zorlanıyor, ödevleri tamamlamakta ciddi güçlük çekiyor veya okul hayatında belirgin sorunlar yaşıyorsa yalnızca daha uzun süre ders çalıştırmak çözüm olmayabilir.Bu durumda öncelikle öğretmeniyle görüşmek ve çocuğun hangi konuda zorlandığını anlamak faydalı olabilir.
Gerekirse uygun eğitim desteği alınabilir.
Siz de deneyiminizi paylaşabilirsiniz.
- Çocuğunuza ders çalışma alışkanlığını nasıl kazandırdınız?
- Evde belirli bir ödev rutininiz var mı?
- Çocuğunuz ders çalışmayı erteliyorsa nasıl yaklaşıyorsunuz?
- Ödev konusunda yardım ederken ne kadar müdahale ediyorsunuz?
- Ders çalışma alışkanlığı kazandırmaya çalışan diğer ebeveynlere hangi tavsiyelerde bulunursunuz?
Amaç çocuğu saatlerce ders başında tutmak değil, zaman içerisinde kendi çalışma düzenini kurabilen ve sorumluluğunu takip edebilen bir öğrenci hâline gelmesine yardımcı olmaktır.