Polikistik over sendromu (PKOS), doğurganlık çağındaki kadınlarda sık görülen hormonal bir sağlık sorunudur. Yumurtlama düzenini ve adet döngüsünü etkileyebilen PKOS, bazı kadınlarda adet düzensizliği, tüylenme artışı, sivilce ve kilo alma gibi belirtilere neden olabilir.
Polikistik over sendromunda yumurtlama düzenli gerçekleşmediği için adetler gecikebilir veya uzun süre adet görülmeyebilir. Yumurtlamanın düzensiz olması, gebe kalmayı da zorlaştırabilir. Ancak PKOS tanısı konulması çocuk sahibi olunamayacağı anlamına gelmez. Uygun tedavi ve doktor takibi ile yumurtlama düzenlenebilir ve gebelik şansı artırılabilir.
PKOS olan kadınlarda androjen adı verilen erkeklik hormonlarının normalden yüksek olması veya bu hormonların etkisinin artması görülebilir. Bunun yanında bazı kadınlarda insülin direnci de eşlik edebilir. İnsülin direnci, vücudun insülini gerektiği gibi kullanamaması sonucunda ortaya çıkar ve hormonal dengenin bozulmasına katkıda bulunabilir.
Fazla kilo PKOS'un doğrudan nedeni değildir ancak özellikle insülin direnci bulunan kadınlarda belirtilerin daha belirgin hale gelmesine neden olabilir. Bu nedenle kilo yönetimi, kişiye uygun beslenme ve düzenli fiziksel aktivite tedavinin önemli parçaları arasında yer alabilir.
En sık görülen polikistik over sendromu belirtileri şunlardır:
Bu foliküller yumurtalık çevresinde sıralanmış şekilde görülebilir ve ultrason incelemesinde “inci kolye görünümü” olarak tanımlanabilir. Ancak yalnızca ultrason görüntüsünde polikistik yapının bulunması, tek başına polikistik over sendromu tanısı koymak için yeterli değildir.
Tanı sırasında adet düzensizliği ve yumurtlama bozukluğu, androjen hormonlarının yüksekliği veya buna bağlı belirtiler ve yumurtalıkların ultrason görüntüsü gibi bulgular değerlendirilir. Ancak benzer şikâyetlere yol açabilecek başka sağlık sorunlarının da dışlanması gerekir.
Bu nedenle yalnızca adet düzensizliği yaşamak veya ultrasonda polikistik yumurtalık görünümü olması, kişinin kesin olarak PKOS olduğu anlamına gelmez.
Ancak PKOS kısırlık anlamına gelmez. PKOS olan birçok kadın kendiliğinden veya uygun tedavi desteğiyle gebe kalabilir. Gebelik planlayan kadınlarda tedavi, öncelikle yumurtlamayı düzenlemeye ve gebelik ihtimalini artırmaya yönelik olarak planlanır.
Uzun süre adet görememe veya gebelik planlandığı halde gebelik oluşmaması durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak önemlidir.
Gebelik düşünmeyen kadınlarda adet düzeninin sağlanması, tüylenme ve sivilce gibi belirtilerin azaltılması ve hormonal dengenin kontrol altında tutulması amaçlanabilir.
Gebelik isteyen kadınlarda ise temel amaç yumurtlamanın düzenlenmesi ve gebelik ihtimalinin artırılmasıdır. Gerekli durumlarda doktor tarafından yumurtlamayı destekleyen tedaviler uygulanabilir.
Kilo fazlalığı bulunan kadınlarda, küçük miktarda kilo kaybının bile bazı kişilerde yumurtlama ve adet düzeni üzerinde olumlu etkileri olabilir. Bu nedenle kişiye uygun sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, PKOS yönetiminde önemli bir yere sahiptir.
Bunun yanında bazı kadınlarda insülin direnci, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve kolesterol sorunları gibi metabolik problemlerin görülme riski de artabilir. Bu nedenle PKOS tanısı alan kadınların yalnızca adet düzenini değil, genel sağlık durumunu da düzenli olarak takip ettirmesi önemlidir.
Adetlerin uzun süre görülmemesi normal kabul edilmemeli ve bu durum sürekli hale geliyorsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Polikistik over sendromu uzun süreli takip gerektirebilen bir durumdur. Belirtiler kontrol altına alınabilir ve uygun tedavi ile yumurtlama ve adet düzeni desteklenebilir. Erken değerlendirme ve kişiye uygun tedavi, hem günlük yaşam kalitesinin korunmasına hem de ileride ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının önlenmesine yardımcı olabilir.
Polikistik over sendromunda yumurtlama düzenli gerçekleşmediği için adetler gecikebilir veya uzun süre adet görülmeyebilir. Yumurtlamanın düzensiz olması, gebe kalmayı da zorlaştırabilir. Ancak PKOS tanısı konulması çocuk sahibi olunamayacağı anlamına gelmez. Uygun tedavi ve doktor takibi ile yumurtlama düzenlenebilir ve gebelik şansı artırılabilir.
Polikistik Over Sendromu Neden Olur?
PKOS'un kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık ve hormonal dengesizliklerin hastalığın ortaya çıkmasında rol oynadığı düşünülmektedir.PKOS olan kadınlarda androjen adı verilen erkeklik hormonlarının normalden yüksek olması veya bu hormonların etkisinin artması görülebilir. Bunun yanında bazı kadınlarda insülin direnci de eşlik edebilir. İnsülin direnci, vücudun insülini gerektiği gibi kullanamaması sonucunda ortaya çıkar ve hormonal dengenin bozulmasına katkıda bulunabilir.
Fazla kilo PKOS'un doğrudan nedeni değildir ancak özellikle insülin direnci bulunan kadınlarda belirtilerin daha belirgin hale gelmesine neden olabilir. Bu nedenle kilo yönetimi, kişiye uygun beslenme ve düzenli fiziksel aktivite tedavinin önemli parçaları arasında yer alabilir.
Polikistik Over Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
PKOS belirtileri her kadında aynı şekilde görülmez. Bazı kadınlarda yalnızca adet düzensizliği görülürken, bazı kadınlarda birden fazla belirti ortaya çıkabilir.En sık görülen polikistik over sendromu belirtileri şunlardır:
- Adetlerin gecikmesi veya düzensiz olması
- Uzun süre adet görememe
- Yumurtlamanın düzensiz olması
- Gebe kalmakta zorlanma
- Yüz ve vücutta aşırı tüylenme
- Sivilce ve yağlı cilt
- Saçlarda seyrelme veya erkek tipi saç dökülmesi
- Kilo alma veya kilo vermekte zorlanma
- Ciltte koyulaşma gibi bazı cilt değişiklikleri
Polikistik Over Sendromunda Yumurtalıklar Nasıl Görünür?
PKOS adı nedeniyle yumurtalıklarda mutlaka büyük kistler olduğu düşünülebilir. Oysa ultrason görüntüsünde görülen yapılar çoğunlukla gelişimini tamamlamamış küçük yumurtalıklık folikülleridir.Bu foliküller yumurtalık çevresinde sıralanmış şekilde görülebilir ve ultrason incelemesinde “inci kolye görünümü” olarak tanımlanabilir. Ancak yalnızca ultrason görüntüsünde polikistik yapının bulunması, tek başına polikistik over sendromu tanısı koymak için yeterli değildir.
Polikistik Over Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
PKOS tanısında doktor öncelikle kişinin adet düzenini, şikâyetlerini ve tıbbi öyküsünü değerlendirir. Ardından gerekli görüldüğünde jinekolojik muayene, ultrason ve hormon testlerinden yararlanılır.Tanı sırasında adet düzensizliği ve yumurtlama bozukluğu, androjen hormonlarının yüksekliği veya buna bağlı belirtiler ve yumurtalıkların ultrason görüntüsü gibi bulgular değerlendirilir. Ancak benzer şikâyetlere yol açabilecek başka sağlık sorunlarının da dışlanması gerekir.
Bu nedenle yalnızca adet düzensizliği yaşamak veya ultrasonda polikistik yumurtalık görünümü olması, kişinin kesin olarak PKOS olduğu anlamına gelmez.
Polikistik Over Sendromu Gebeliğe Engel Olur mu?
PKOS, kadınlarda yumurtlamanın düzensiz olmasına neden olarak gebe kalmayı zorlaştırabilir. Bunun temel nedenlerinden biri yumurtlamanın seyrek gerçekleşmesidir.Ancak PKOS kısırlık anlamına gelmez. PKOS olan birçok kadın kendiliğinden veya uygun tedavi desteğiyle gebe kalabilir. Gebelik planlayan kadınlarda tedavi, öncelikle yumurtlamayı düzenlemeye ve gebelik ihtimalini artırmaya yönelik olarak planlanır.
Uzun süre adet görememe veya gebelik planlandığı halde gebelik oluşmaması durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak önemlidir.
Polikistik Over Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
PKOS tedavisi herkese aynı şekilde uygulanmaz. Tedavi, kişinin yaşına, belirtilerine, kilo durumuna, gebelik isteğine ve eşlik eden sağlık sorunlarına göre belirlenir.Gebelik düşünmeyen kadınlarda adet düzeninin sağlanması, tüylenme ve sivilce gibi belirtilerin azaltılması ve hormonal dengenin kontrol altında tutulması amaçlanabilir.
Gebelik isteyen kadınlarda ise temel amaç yumurtlamanın düzenlenmesi ve gebelik ihtimalinin artırılmasıdır. Gerekli durumlarda doktor tarafından yumurtlamayı destekleyen tedaviler uygulanabilir.
Kilo fazlalığı bulunan kadınlarda, küçük miktarda kilo kaybının bile bazı kişilerde yumurtlama ve adet düzeni üzerinde olumlu etkileri olabilir. Bu nedenle kişiye uygun sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, PKOS yönetiminde önemli bir yere sahiptir.
Polikistik Over Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?
PKOS yalnızca adet düzensizliğine neden olan bir durum olarak değerlendirilmemelidir. Uzun süre tedavi edilmeyen ve takip edilmeyen PKOS, özellikle adetlerin çok seyrek olduğu kadınlarda rahim iç tabakasının uzun süre östrojen etkisi altında kalmasına bağlı bazı riskleri artırabilir.Bunun yanında bazı kadınlarda insülin direnci, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve kolesterol sorunları gibi metabolik problemlerin görülme riski de artabilir. Bu nedenle PKOS tanısı alan kadınların yalnızca adet düzenini değil, genel sağlık durumunu da düzenli olarak takip ettirmesi önemlidir.
Polikistik Over Sendromu Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?
PKOS tanısı alan kadınların yaşam tarzına dikkat etmesi tedaviyi destekleyebilir. Özellikle düzenli fiziksel aktivite yapmak, dengeli beslenmek, yeterli uyumak ve doktorun önerdiği kontrolleri aksatmamak önemlidir.Adetlerin uzun süre görülmemesi normal kabul edilmemeli ve bu durum sürekli hale geliyorsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Polikistik over sendromu uzun süreli takip gerektirebilen bir durumdur. Belirtiler kontrol altına alınabilir ve uygun tedavi ile yumurtlama ve adet düzeni desteklenebilir. Erken değerlendirme ve kişiye uygun tedavi, hem günlük yaşam kalitesinin korunmasına hem de ileride ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının önlenmesine yardımcı olabilir.
Son düzenleme: