Tuvalet eğitimi çocuğun bağımsızlık kazanması açısından önemli bir süreçtir. Ancak ebeveynlerin iyi niyetle yaptığı bazı uygulamalar sürecin gereğinden fazla zorlaşmasına neden olabilir. Özellikle çocuğun hazır oluşunu göz ardı etmek, sürekli baskı yapmak veya yaşanan kazalara sert tepki vermek tuvalet eğitimini çocuk açısından stresli hâle getirebilir.
Bu nedenle amaç yalnızca çocuğun kısa sürede tuvaleti kullanmasını sağlamak değil, tuvalet alışkanlığını güvenli ve kalıcı şekilde kazanmasına yardımcı olmaktır.
En sık yapılan hatalardan biri, çocuğun hazır olup olmadığına bakmadan yalnızca yaşını dikkate alarak eğitime başlamaktır.
Çocuğun;
Bu durumda sürekli zorlamak yerine bir süre ara verip daha sonra yeniden değerlendirmek daha uygun olabilir.
Çocuğun tuvalete alışmasını sağlamak amacıyla çok sık tuvalete oturtmak cazip gelebilir. Ancak tuvalet ziyaretlerinin aşırı sıklaştırılması çocuğun kendisini baskı altında hissetmesine neden olabilir.
Tuvalet ihtiyacını fark etmesini öğretmek yerine, sürekli ebeveyn hatırlatmasına bağımlı hâle gelmesi de mümkün olabilir.
Bu nedenle hatırlatmalar kısa, sakin ve tutarlı olmalıdır.
Tuvalet eğitimi sırasında kazalar yaşanabilir. Çocuğun altına kaçırması karşısında;
Bunun yerine sakin bir şekilde kıyafetleri değiştirmek ve bir sonraki sefer tuvaleti kullanmasını hatırlatmak daha yapıcıdır.
Çocuğun tuvaleti kullanmasını her seferinde büyük ödüllerle ilişkilendirmek, tuvalet alışkanlığının doğal şekilde gelişmesini engelleyebilir.
Olumlu geri bildirim vermek faydalı olsa da bunun aşırıya kaçmaması gerekir.
Örneğin:
Tuvalet eğitimi bağımsızlık kazandırmayı amaçlasa da çocuk başlangıçta her şeyi tek başına yapamayabilir.
Pantolonunu indirmek, tuvalete oturmak, temizlenmek ve ellerini yıkamak gibi aşamalar tek seferde öğrenilmek zorunda değildir.
Çocuğun yapabildiği bölümleri kendisinin yapmasına izin verirken ihtiyaç duyduğu noktalarda destek olmak daha uygundur.
Gündüz tuvalet alışkanlığını kazanmak ile gece kuru kalmak aynı beceri değildir.
Bu nedenle çocuk gündüz tuvaleti kullanmaya başlamış olsa bile gece kazalarının devam etmesi tek başına eğitimin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Gece konusunda çocuğa baskı yapmak yerine gelişimini takip etmek gerekir.
Tuvalet sonrası temizlik de eğitimin bir parçasıdır. Ancak küçük çocukların bunu başlangıçta tamamen kusursuz yapmasını beklemek gerçekçi değildir.
Çocuğa aşama aşama;
Gerektiğinde ebeveyn desteği devam edebilir.
“Arkadaşın çoktan tuvaletini öğrenmiş.”
“Sen neden hâlâ yapamıyorsun?”
gibi ifadeler çocuğun motivasyonunu artırmak yerine kendisini yetersiz hissetmesine neden olabilir.
Her çocuğun gelişim ve öğrenme hızı farklıdır. Bu nedenle çocuğun ilerlemesini kendi önceki durumuyla karşılaştırmak daha sağlıklıdır.
Tuvalet eğitiminde tutarlılık önemlidir.
Bir gün çocuğun tuvaleti kullanmasına izin verip ertesi gün kazalar nedeniyle sert tepki göstermek çocuğun ne beklendiğini anlamasını zorlaştırabilir.
Aile içerisinde mümkün olduğunca ortak bir yaklaşım belirlemek faydalı olacaktır.
Çocuk tuvaletini yaparken sürekli ağlıyor, dışkısı çok sert oluyor, idrar yaparken yanma yaşıyor veya tuvalete gitmekten belirgin şekilde kaçınıyorsa bunun yalnızca “inat” olduğu düşünülmemelidir.
Bu tür durumlarda çocuk doktorunun değerlendirmesi gerekebilir.
Tuvalet eğitiminin amacı çocuğu mümkün olduğunca hızlı eğitmek değil, tuvalet alışkanlığını baskı ve korku oluşturmadan kazandırmaktır. Sabır, tutarlılık ve çocuğun hazır oluşuna saygı göstermek sürecin en önemli parçalarıdır.
Bu nedenle amaç yalnızca çocuğun kısa sürede tuvaleti kullanmasını sağlamak değil, tuvalet alışkanlığını güvenli ve kalıcı şekilde kazanmasına yardımcı olmaktır.
Çocuğu hazır olmadan eğitime başlatmak
En sık yapılan hatalardan biri, çocuğun hazır olup olmadığına bakmadan yalnızca yaşını dikkate alarak eğitime başlamaktır.Çocuğun;
- Tuvaletle ilgilenmemesi,
- Basit yönergeleri takip etmekte zorlanması,
- Tuvalet ihtiyacını fark ettiğini gösteren işaretlerin bulunmaması,
- Sürece yoğun şekilde direnmesi
Bu durumda sürekli zorlamak yerine bir süre ara verip daha sonra yeniden değerlendirmek daha uygun olabilir.
Çocuğu sürekli tuvalete oturtmak
Çocuğun tuvalete alışmasını sağlamak amacıyla çok sık tuvalete oturtmak cazip gelebilir. Ancak tuvalet ziyaretlerinin aşırı sıklaştırılması çocuğun kendisini baskı altında hissetmesine neden olabilir.Tuvalet ihtiyacını fark etmesini öğretmek yerine, sürekli ebeveyn hatırlatmasına bağımlı hâle gelmesi de mümkün olabilir.
Bu nedenle hatırlatmalar kısa, sakin ve tutarlı olmalıdır.
Kazalara kızmak veya çocuğu utandırmak
Tuvalet eğitimi sırasında kazalar yaşanabilir. Çocuğun altına kaçırması karşısında;- Kızmak,
- Bağırmak,
- “Artık büyüdün” diyerek utandırmak,
- Başka çocuklarla kıyaslamak
Bunun yerine sakin bir şekilde kıyafetleri değiştirmek ve bir sonraki sefer tuvaleti kullanmasını hatırlatmak daha yapıcıdır.
Tuvaleti bir ödül-ceza sistemine dönüştürmek
Çocuğun tuvaleti kullanmasını her seferinde büyük ödüllerle ilişkilendirmek, tuvalet alışkanlığının doğal şekilde gelişmesini engelleyebilir.Olumlu geri bildirim vermek faydalı olsa da bunun aşırıya kaçmaması gerekir.
Örneğin:
gibi basit bir geri bildirim yeterli olabilir.
Çocuktan her şeyi tek başına yapmasını beklemek
Tuvalet eğitimi bağımsızlık kazandırmayı amaçlasa da çocuk başlangıçta her şeyi tek başına yapamayabilir.Pantolonunu indirmek, tuvalete oturmak, temizlenmek ve ellerini yıkamak gibi aşamalar tek seferde öğrenilmek zorunda değildir.
Çocuğun yapabildiği bölümleri kendisinin yapmasına izin verirken ihtiyaç duyduğu noktalarda destek olmak daha uygundur.
Gündüz ve gece eğitimini aynı kabul etmek
Gündüz tuvalet alışkanlığını kazanmak ile gece kuru kalmak aynı beceri değildir.Bu nedenle çocuk gündüz tuvaleti kullanmaya başlamış olsa bile gece kazalarının devam etmesi tek başına eğitimin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Gece konusunda çocuğa baskı yapmak yerine gelişimini takip etmek gerekir.
Temizlik konusunda çocuğu gereğinden fazla zorlamak
Tuvalet sonrası temizlik de eğitimin bir parçasıdır. Ancak küçük çocukların bunu başlangıçta tamamen kusursuz yapmasını beklemek gerçekçi değildir.Çocuğa aşama aşama;
- Tuvaletten kalkma,
- Temizlenme,
- Kıyafetlerini düzeltme,
- Ellerini yıkama
Gerektiğinde ebeveyn desteği devam edebilir.
Başka çocuklarla kıyaslamak
“Arkadaşın çoktan tuvaletini öğrenmiş.”“Sen neden hâlâ yapamıyorsun?”
gibi ifadeler çocuğun motivasyonunu artırmak yerine kendisini yetersiz hissetmesine neden olabilir.
Her çocuğun gelişim ve öğrenme hızı farklıdır. Bu nedenle çocuğun ilerlemesini kendi önceki durumuyla karşılaştırmak daha sağlıklıdır.
Bir gün çok katı, ertesi gün tamamen farklı davranmak
Tuvalet eğitiminde tutarlılık önemlidir.Bir gün çocuğun tuvaleti kullanmasına izin verip ertesi gün kazalar nedeniyle sert tepki göstermek çocuğun ne beklendiğini anlamasını zorlaştırabilir.
Aile içerisinde mümkün olduğunca ortak bir yaklaşım belirlemek faydalı olacaktır.
Fiziksel sorunları yalnızca eğitim problemi olarak görmek
Çocuk tuvaletini yaparken sürekli ağlıyor, dışkısı çok sert oluyor, idrar yaparken yanma yaşıyor veya tuvalete gitmekten belirgin şekilde kaçınıyorsa bunun yalnızca “inat” olduğu düşünülmemelidir.Bu tür durumlarda çocuk doktorunun değerlendirmesi gerekebilir.
Siz de deneyiminizi paylaşabilirsiniz.
- Tuvalet eğitiminde en çok hangi konuda zorlandınız?
- Çocuğunuzun yaşadığı kazalara nasıl yaklaştınız?
- Tuvalet eğitiminde sonradan değiştirdiğiniz bir uygulama oldu mu?
- Çocuğunuzun en kolay öğrendiği aşama hangisiydi?
- Tuvalet eğitimine yeni başlayacak ailelere hangi hatalardan kaçınmalarını önerirsiniz?
Tuvalet eğitiminin amacı çocuğu mümkün olduğunca hızlı eğitmek değil, tuvalet alışkanlığını baskı ve korku oluşturmadan kazandırmaktır. Sabır, tutarlılık ve çocuğun hazır oluşuna saygı göstermek sürecin en önemli parçalarıdır.